Berritzeguneetako STEAM lan-taldeak 2020-2021 ikasturtean

Datorren ikasturtea izango omen da azkena zonaldeetako 18 berritzeguneentzako. 

Majina bat urtetan 2 berritzegune Araban, 10 Bizkaian eta 6 Gipuzkoan aritu dira prestakuntza eta berrikuntzarako aholkularitza eskaintzen, Internet zabaldu zen aurretik. 

Baina agintariek zerbait berri antolatu nahi omen dute funtzio horiek betetzeko "Proiektuetara" lotuta "Teknika" ren modeloari atxikituta eta 7 esparruetan antolatua: 

Bileraren batean zehaztu omen dira hurrego zazpi esparruak izango omen dira:

1. Hezkuntza eta berrikuntza arloan eragitea (ikerketa). 
2. Aholkularitza eta prestakuntza. 
3. Digitalizazioa eta ingurune presentzialaren arteko oreka. 
4. Ikasleen garapen integrala (aniztasuna aintzat hartuta eta inklusioa). 
5. Komunikazio gautasuna (hizkuntza eta kultur aniztasuna aintzat hartuta). 
6. Eskola-Institutuen antolaketarako modu berriak (lidergoa). 
7. Nazioartekotza (Europari begira).

Beraz orain arteko antolaketa etapetan, arloetan, curriculum garapenean... desagertuko da eta ohiko saioak ikastetxeetan Matematika, esaterako, ez dute izango bere leku propioa eta, nolabait, aurreko zazpi "proiektu" horietan disolbatuko dira, hori nonbait jarraitzea kontutan hartu nahi baldin bada behintzat.

Etorkizuneko kontuak alde batera utzita, aurten  STEAM esparruan bai Nagusiak zein zonalek egindako lanak aipatuko ditugu, beheraxeago. Izan ere, ikasturtearen bigarren lauhilabetekoan, saio presentzialak ezinezkoak izango zirela baieztu ondoren, lan-taldeen dinamika batean murgildu izan baikara honako bost esparruetan aipatzen diren lanak burutuz, besteak beste:

1. Antolaketa eta dokumentazioa:  taldearen koordinazio bideak eta egindako lanen antolaketaz arduratuko zen: #bgSTEAM etiketa sare zozialetan erabiltzea adostu genuen.
2. Lehen Hezkuntza: etapa horretan egon daitezkeen baliabideak eta berezitasunak jorratzeko: B01, Geometria: matematika manipulatiboa zotz eta gominolekin
3. STEAM proiektuak: deialdiaren harira jorratu behar alderdi guztiak landuko ziren bertan: STEAM proiektuak  
4. Pentsamendu konputazionala: pil-pilean dagoen ikas-irakaskuntzaren alderdi berri honek dakartzan gaiak jorratzeko:
1. Site de Diseño 3D y programación
2. Diseinu 3D- eta programazio-sitea
5. STEAM online: pandemia egoeran ikas-irakaskuntzarako aukera berriak lantzeko lan-taldea: STEAM: Jarduera digitalak

Badago beraz lan zabala ezagutzeko eta erabiltzeko pil-pilean dauden STEAM esparru desberdinetan. Eskerrik asko kide guztiei egindako lan bikainarengatik.

_________________Matematika ezagutzari ekin eta zabal ezazu________________

MateGuay Telegram-taldearekin bat egiteko 

jo https://labur.eus/MateGuayTT eta "Join group" aukeratu. 

Mateguay Google Groupsera elkartzeko 

joan https://groups.google.com/g/mateguay era eta "Taldearekin bat egin" sakatu.

Integrar asignaturas en un ámbito STEAM: la propuesta valenciana

Hace ya años que oímos la expresión "tratamiento integrado de las lenguas". Se trataba de aunar esfuerzos de las diferentes asignaturas lingüísticas y sociales para impulsar un currículo coordinado en el que no hubiera solapamientos innecesarios. 

Por ejemplo, si en euskera se explicaban los adjetivos posesivos, en legua castellana y/o inglés se tendría en cuenta y se adaptaría la dinámica de la clase para profundizar, repasar, matizar... pero no repetir, sin más, lo que ya deberían de conocer alumnas y alumnos.

En principio, dada la naturaleza del conocimiento que se implicaba en dicha propuesta, su epistemología, parecía razonable que las lenguas que tratan con elementos "similares" tuvieran en cuenta sus prácticas para trabajar de forma coordinada. No parece que sea una cuestión que no hayan tenido en cuenta con anterioridad las personas diligentes que hayan ejercido la docencia a lo largo de la historia. Entra dentro de la lógica.

Pero... ¿se puede aplicar directamente dicha "filosofía" al otro gran ámbito del conocimiento el tradicionalmente conocido como científico-tecnológico en el que hoy en día se ha impuesto el anglicismo STEAM? La respuesta no es fácil y las personas de nuestro entorno con conocimientos matemáticos, científicos, tecnológicos consolidados y con experiencia en la docencia tienen serias dudas al respecto. No porque no fuera interesante, en la medida de lo posible, trabajar desde las diferentes asignaturas de forma coordinada sino por la posibilidad efectiva de encontrar aspectos de las diferentes materias que se repitan tan directamente.

En cambio, personas con importantes responsabilidades en la gestión educativa, y con evidentes carencias en ciencias, se muestran encantadas con el termino "STEAM" y animadas a impulsar su extensión y generalización mediante el impulso de diferentes proyectos, que se superponen al currículo sin sustituirlo y abarcando a grupos poco numerosos de alumnos, y que muchas veces acaban apareciendo en los medios de comunicación tradicionales con descripciones exitosas.

Pero, en ese sentido y por simplificar, nos parece claro que el concepto de fracción, la práctica de las operaciones entre fracciones, su clasificación, su representación, sus relaciones con la geometría y el cálculo, su participación en las expresiones algebraicas... son temas específicos de la asignatura de Matemáticas (aunque, efectivamente, a posteriori se puedan utilizar en todos los demás ámbitos de la realidad).

Parece ser que en algunas comunidades autónomas, especialmente en la valenciana, ya ha comenzado a extenderse este "tratamiento integrado de las ciencias" y el debate al respecto está subiendo de tono en las redes sociales y en los grupos de profesores.

En este sentido, hemos leído un artículo interesante en la Red Iberoamericana de docentes de Juan Quílez Pardo titulado "La imposición de integrar asignaturas en ámbitos" en el que se describen las dificultades para llevar adelante con éxito y equidad dicha propuesta. De allí extraemos este párrafo:

Existen muchos estudios rigurosos que señalan las carencias teóricas y las deficiencias metodológicas del trabajo por ámbitos, así como la ausencia de unas pruebas empíricas que apoyen su pretendida eficacia educativa. En primer lugar, resulta muy discutible que se pueda realizar efectivamente esa unificación de asignaturas, que supere lo puramente anecdótico. Las materias a integrar poseen una estructura conceptual que condiciona su desarrollo y, en consecuencia, su aprendizaje, lo que dificulta la existencia de planteamientos teóricos bien fundamentados de fusión de materias distintas que permitan llevarse a la práctica con garantía de que propicien aprendizajes auténticos. Cada una de las distintas disciplinas posee conceptos estructurantes específicamente jerarquizados que requieren presentaciones y procesos de construcción singulares, que se difuminan con esta nueva forma de trabajo. Como resultado, esa mezcla de materias provoca una devaluación relevante de la enseñanza de las ciencias, las matemáticas, las lenguas y las ciencias sociales. La pérdida de organización disciplinar, así como la selección casual de contenidos asociada, producen aprendizajes dispersos, inconexos y carentes de significado, con la generación de lagunas conceptuales y procedimentales, difíciles de cubrir en los siguientes cursos. Con ello se dificulta que el alumnado pueda construir el conjunto ordenado y relacionado de los distintos conocimientos que componen cada una de las materias. Pretender que además adquiera una visión holística entre todos los contenidos de las distintas áreas del ámbito, se presenta como una ilusión extremadamente utópica.

Un planteamiento y debate que recién ha comenzado pero que durará, sin duda,  y parece que se afianzará, estemos o no de acuerdo los profesionales del ámbito. Ya veremos.

_________________Agita y comparte tu conocimiento matemático________________

Para unirte al Grupo de Telegram MateGuay 

clica en https://labur.eus/MateGuayTT y elige "Join group".

Para unirte a MateGuay Google Groups 

ve a https://groups.google.com/g/mateguay y clica en "Unirme al grupo".

Prest_Gara: 1. epearen, 914 Matematika eta STEAM irakaslearen Youtube kanala sortzen eta kudeatzen ikastaroa, Xabier Lizarragaren eskutik

Aurtengo Prest_Garararen Lehen eskaera-epea, 2021eko maiatzaren 17tik ekainaren 4ra arte da eta Matematika arlorako honako ikastaroa dugu, aukeran: 914 Matematika eta STEAM irakaslearen Youtube kanala sortzen eta kudeatzen. 

Emailea Xabier Lizarraga dugu eta beste artikulu batean aipatu genuenez Youtube kanal batekin ari jo eta fuego: DBH 1en Flipped Classroomean hasteko Xabier Lizarragaren bideoak.

Xabier Lizarraga Usandizaga-Peñafloridan ari da aspaldi matematika irakasle eta kudeaketa ardurekin eta betidanik izan da Olinpiada Matematikoaren sustatzaile eta laguntzailea. Oraingoan, ordea, indartsu abiatu da bideoak argitaratzen bere Youtube kanalean. Bertan ehundaka bideo  ditu  zerrendetan egoki antolatuak (Gaur 2021-05-28an DBHrako propio honakoak, esaterako): DBH 1 (Lehenengoak, Azkenak) (167 bideo), DBH 2 (Lehenengoak, Azkenak) (166) DBH 3 (Lehenengoak, Azkenak) (124) DBH 4 (106). Horretaz aparte jrratzen ditu bita ere beste zenbait gai: Eduardo Chillida Olinpiada Matematikoa (13), 

Kalkulagailua (6)...

Xabierrek berak azaltzen digu bere kanala bideo honekin:

Eta honako bideo motz honetan ikastaroaren planteamendua komentatu digu (Egizu klik irudiaren gainean eta denbora eman kargatzeko):

Beraz, badago zer ikasia  Prest_Garako 914 ikastaroarekin.

GOGORATU: XABIERREK EMANGO DUEN IKASTAROAN MATRIKULATZEKO, 

2021EKO MAIATZAREN 17TIK EKAINAREN 4RA ARTE, HEMEN 

_________________Matematika ezagutzari ekin eta zabal ezazu________________

MateGuay Telegram-taldearekin bat egiteko 

jo https://labur.eus/MateGuayTT eta "Join group" aukeratu. 

Mateguay Google Groupsera elkartzeko 

joan https://groups.google.com/g/mateguay era eta "Taldearekin bat egin" sakatu.

PocketLab sentsoreak: STEAM proiektuak bultzatzeko beste aukera bat

PocketLab

PocketLab sentsoreen bitartez alderdi zientifiko-teknologikoak sustatzeko ekimena da eta, bai planteamendua zein eskeintzen dituen baliabideen kostearengatik, STEAM sustatzeko indarrean dagoen deialdian parte hartzeko aukera interesgarria izan daiteke. 

Sentsoreak inalanbrikoak, multifuntzionalak eta urrutitik kudeagarriak dira, PocketLab Notebook tresnaren bitartez. Sentsoreak, paketetan edo banaka, dendan erosi daitezke. Gainera, adibideen biltegi bat eskeintzen dute.

Sentsoreak 4 motatakoak dira:

1. PocketLab Air (318 $): airearen kalitatea, klima aldaketa eta aldagai klimatologiak aztertzeko aukera. Besteak beste, carbono dioxidoa, ozonoa, tenperatua, presioa, argiaren intentsiatea, humedadea... neurtzeko aukera.
   
   
2. 
   PocketLab Voyager (148 $): mugimendua, altitudea, argia, eremumagnetikoa... aztertzeko aukera. Besteak beste, azelerazioa, abiadura angularra, eremu magnetikoa, kokapena, abidura... neurtzeko aukera.
   
   
3. PocketLab Weather (98 $): metereologia egunero aztertzea bideratzen duen tresna. Besteak beste, tenperatura, presioa, altitudea, argi-intentsitatea, humedadea, hintz-puntua... neurtzeko aukera.
   
   
4. 
   PocketLab Termo (39 $): tenperatura bien konparaketa edozein unetan. 
   
   

STEAM proiektuak eta laguntza-sitea

Hezkuntza sailak STEAM proiektuak sustateko aurtengo deialdia argitaratu berri du, ikastetxe publikoetarako zuzenduta. 

Ikastetxeei laguntzeko asmoarekin, Leioako berritzeguneko Pilar Etxebarriak sustatuta,

STEAM proiektuak sitea argitaratu dute, beste zenbait berritzeguneetako kideen lankidetzarekin. Laguntza handia izan daiteke proiekturen bat aurkezterakoan, izan ere, behar diren honako alderdi guztiak jorratzen baiditu:

1.MULTZOA: STEAM

2. MULTZOA: baldintzak

3. MULTZOA: Generoa

4.MULTZOA: adibideak

5.MULTZOA: deialdia

SAKONDU

STEAM eta metodologia

Proiektuaren jarraipena

STEAM Euskadi Topaketak

Esteka interesgarriak

Baliabideak lortzeko aukera interesgarria. Kideekin hitz egin eta anima zaitezte!

STEAM hezkuntza formalean eta ez formalean

_________
Formalean

STEAM siglek  Science, Technology, Engineering, Art eta Mathematics hartzen dituzte barnean. Matematikaren, zientzien eta teknologiaren arteko lotura berezkoa da diziplina horietan. Beraz, nahita sorrarazi behar dira irakasgai horietako kontzeptuak, aldi berean eta era integratuan, ikasi ahal izateko egoerak, arazoak diseinatzeko eta ebazteko testuinguru praktiko batean, ingenieritzan lantzen diren era berean. Emilio Azuetaren STEAMerako aurkezpena:

GOIKO GENIALLY AURREKO URTERAKO INFORMAZIOA DU. 

AURTENGOA IZATEKO  STEAM hezkunta BISITATU.

Datorren hilean argitaratuko dute  STEAM proiektuen deialdia eta ikastetxeek euren proiektuak aurkeztu ahal izango dituzte eta laguntzak jaso horiek aurrera eramateko. Deialdiaren inguruko informazioa honako web guneetan jaso daiteke: STEAM hezkunta web gunean Zientzia-hezkuntza ekimenak landutako web gunea eta bost ataletan banatuta:

• Deialdia 2018-19
• STEAM proiektuak Euskadin
• STEAM konpetentziak
• Generoa eta bokazioa
• STEAM sarean

Bestalde Prest_Garan, Irakasleentzako prestakuntza programaren barruan, gero eta gehiago dira eskainitako ikastraoak irakasleak STEAM planteamenduan prestatzeko eta berrikuntza sustatzeko. Laster argitaratuko da hurrengo ikasturterako ikastaroen zerrenda eta Ekainan eta Irailan irekiko dira izena emateko bi aukerak.

___________
Ez formalean

Innobasquek eta EDE fundazioak 2017. urtean sustatutako Hezkuntza ez formaletako erakundeetan STEAM proiektuak bultzatzeo eta sendotzeko gomendioen gida (Guía de recomendaciones para impulsar y fortalecer los proectos STEAM en las organizaciones de la educación no formal) komentatzera gatoz gaurkoan.

Dokumentua sortzeko bidea et agenteak aipatu ondoren STEMen definizoa ematen digute:
"Ezagutza bereizietan oinarritu ordez, modu osatuan bost diziplinen irakaskuntzan oinarritutako ikaskuntza-eredu berri bat da, diziplina arteko ikuspegiarekin eta aplikatuta."

Hezkuntza ez formalerako gomendio sorta bat dator ondoren eta, bertan txertatuta, adituen zenbait hausnarketa interesgarriak eta argigarriak. Esaterako:

• Miguel Angel Queiruga: "STEAM proiektu bati ekin nahi baldin badiogu, hasteko, gure ingurunearekin konexioak bilatu behar ditugu. Horrek gauzen ikuspegia aldatzeko edo gure ingurukoari arreta gehiago eskaintzeko ariketa eskatzen du."
• Fermin Serrano: "Orain, ezagutzarako sarbidea inoiz baino handiagoa da. Hori
  dela eta, jakin-mina bere horretan manten- tzen dutenek beste hainbeste edo gehiago
  ikas dezakete ikasgelatik kanpo."
• ...

Bukatzeko dokumentuan Jardunbide egokiak aipatzen dira:

• Fabrikazio ateneoak
• Hirikilabs
• Ibercivis
• Gen10s
• Inspira STEAM
• FIRST LEGO League Euskadi